Ergenlerde Kaygı Yönetimi

Ergenlik dönemi, duyguların daha yoğun yaşandığı, düşüncelerin hızlandığı ve gencin kendini anlamaya çalıştığı bir dönemdir. Bu süreçte kaygı da sıkça karşımıza çıkar. Aileler genellikle çocuklarındaki değişimi fark eder ama tam olarak neyin olup bittiğini anlamakta zorlanabilirler.

Kaygı bazen çok açık bir şekilde görülür, bazen de farklı tepkilerin arkasına gizlenir. Bir ergen bunu kelimelerle anlatamayabilir; davranışlarıyla, bedeniyle ya da öfkesiyle göstermeyi seçebilir.

Kaygı Ergenlerde Nasıl Kendini Gösterir?

Kaygı her zaman “korkuyorum” diye ifade edilmez. Günlük hayatta şu şekillerde karşımıza çıkabilir:

• Sürekli ders, sınav ya da gelecek konuşmaları

• “Ya yapamazsam?”, “Ya kötü bir şey olursa?” gibi tekrar eden düşünceler

• Mide ağrısı, baş ağrısı, çarpıntı gibi bedensel yakınmalar

• Uykuya dalmakta zorlanma

• Çabuk sinirlenme, öfke patlamaları ya da içe kapanma

• Eskiden keyif aldığı şeylerden uzaklaşma

Bu noktada önemli olan şu:

Bu tepkiler çoğu zaman isteyerek yapılan davranışlar değildir. Ergen, iç dünyasında yaşadığı kaygıyı nasıl düzenleyeceğini henüz bilmiyor olabilir.

Aile Olarak Ne Yapabilirsiniz?

Ailelerin ilk tepkisi genellikle rahatlatmak olur. Ancak “rahat ol”, “abartıyorsun”, “bunda korkacak bir şey yok” gibi cümleler, ergenin kendini anlaşılmamış hissetmesine yol açabilir.

Bunun yerine;

• “Bunun seni zorladığını fark ediyorum.”

• “Bunu yaşamak senin için kolay değil.”

• “İstersen birlikte anlamaya çalışabiliriz.”

gibi cümleler, ergenin kendini daha güvende hissetmesini sağlar. Anlaşıldığını hissetmek, kaygının şiddetini tek başına azaltabilir.

Kaygı Yönetimi Ne Anlama Gelir?

Kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak hedeflenmez. Asıl amaç, ergenin kaygı geldiğinde bununla baş edebilme becerilerini geliştirmesidir. Bu süreçte;

• Kaygıyı tetikleyen durumlar birlikte fark edilir

• Düşünce, duygu ve davranışlar arasındaki ilişki anlaşılır

• Bedensel ve duygusal düzenleme becerileri desteklenir

• Ergenin kendi iç kaynakları güçlendirilir

Her ergen için süreç farklı ilerler; yaş, gelişim düzeyi, okul yaşamı ve aile dinamikleri mutlaka göz önünde bulundurulur.

Ne Zaman Destek Almak Faydalı Olur?

Destek almak için kaygının çok şiddetlenmesini ya da uzun süre devam etmesini beklemek gerekmez.

Ergenin zorlandığını fark ettiğinizde, sorularınız arttığında ya da “birlikte daha sağlıklı nasıl ilerleyebiliriz?” diye düşündüğünüz noktada destek almak önleyici ve koruyucu bir adımdır.

Erken destek, kaygının yerleşmesini önleyebilir ve ergenin kendini daha güvende hissetmesini sağlar.

Ergenlik dönemi; doğru eşlik edildiğinde, kaygıyla baş etme becerilerinin geliştiği ve gencin kendine olan güveninin güçlendiği bir süreç olabilir.